Ondersteuning van mantelzorgers

Ze komt langs omdat ze moe is en slecht slaapt. Tijdens het gesprek blijkt dat ze al maanden voor haar moeder zorgt en dat combineert met haar werk. Ze probeert vol te houden, maar stilaan gaat ze er zelf aan onderdoor.

of

Hij komt op consultatie omdat hij zich moeilijk kan concentreren en steeds vaker hoofdpijn heeft. Tijdens het gesprek vertelt hij dat zijn partner al een tijd ernstig ziek is. Hij regelt de afspraken, neemt thuis steeds meer taken over en probeert ondertussen ook zijn werk draaiende te houden.

Eigenlijk weet hij niet goed waar hij terechtkan met zijn eigen vragen

• Welke ondersteuning bestaat er voor ons?
• Kan ik tijdelijk minder werken om voor mijn partner te zorgen?
• Welke verlofmogelijkheden heb ik als mantelzorger?
• Waar kan ik terecht voor hulp thuis?
• Wat moet ik zelf regelen en wat kan iemand anders opnemen?
• Hoe zorg ik ervoor dat ik dit blijf volhouden?
• Bij wie kan ik terecht als ik even niet meer weet waar te beginnen?

Ook dit is mantelzorg. En vaak komt de vraag naar ondersteuning pas boven wanneer de mantelzorger zelf klachten begint te krijgen.

Het zijn geen uitzonderlijke verhalen.
De huisarts is vaak een van de eerste mensen die merkt dat het niet alleen meer over een medische klacht gaat.

De vraag achter de klacht

Mantelzorgers komen meestal niet binnen met de boodschap: “Ik ben mantelzorger en ik heb ondersteuning nodig.”
Ze komen omdat ze moe zijn. Omdat ze niet meer slapen. Omdat ze stress ervaren, lichamelijke klachten krijgen of het gevoel hebben dat het allemaal te veel wordt. Soms is er even een time-out nodig en schrijf je een ziekteattest. Maar daarmee is het verhaal achter de klacht natuurlijk niet weg.

Als huisarts zie je dat. Maar dat wil niet zeggen dat je al die vragen ook zelf moet kunnen beantwoorden.

Wat als je gewoon iemand kunt doorverwijzen?

Net daar wil het pilootproject van Mantelzorg in Beweging op inspelen.

Niet met nog een extra traject, maar met een laagdrempelig adviesmoment voor mantelzorgers die even niet meer weten waar te beginnen.

Ik maak tijd om eerst te luisteren naar het verhaal.

• Wat speelt er precies?
• Waar loopt iemand op vast?
• Welke vragen zijn er?
• Wat weet iemand zelf al?
• En vooral: wat kan een volgende stap zijn en wie kan daarbij verder helpen?

Dat kan gaan over mantelzorg, werk, administratie, sociale wetgeving of bestaande ondersteuning.

Soms is één gesprek voldoende om opnieuw wat overzicht te krijgen. Indien nodig kan er nog een tweede adviesmoment volgen. Daarna wordt gericht doorverwezen. Het is dus geen langdurige begeleiding.

Niet alle verantwoordelijkheid hoeft bij de huisarts te liggen

Als huisarts kun je onmogelijk alle verlofstelsels, ondersteuningsmogelijkheden, terug-naar-werktrajecten of sociale wetgeving kennen. Toch komen die vragen wel in je praktijk terecht.

Iemand zeggen: “Neem eens contact op met je ziekenfonds” of “Informeer eens bij VDAB” is soms net te weinig. Zeker wanneer iemand moe is, overbelast is of zelf niet goed meer weet wat hij eigenlijk moet vragen. Maar tijdens een medische consultatie samen alles uitzoeken, is evenmin haalbaar.

Daar kan zo’n adviesmoment tussenkomen.

• De huisarts merkt dat er behoefte is aan een luisterend oor, info of advies
• De huisarts verwijst door
• Tijdens het adviesmoment brengen we het verhaal en de vragen samen.
• Daarna kan er gericht worden doorverwezen naar de juiste persoon of dienst.

Waarom net via de huisartsenpraktijk?

Omdat mensen er al komen en omdat jij als huisarts vaak veel vroeger ziet dat iemand aan het vastlopen is.

Een mantelzorger hoeft zichzelf bovendien niet altijd als mantelzorger te zien. Vaak is hij of zij gewoon een partner, dochter, zoon, ouder of vriend die zorgt voor iemand die dat nodig heeft.

De huisartsenpraktijk is daarom voor mij een heel logische plek om deze mensen te bereiken. Niet pas wanneer ze vastgelopen zijn, maar liefst een beetje vroeger.

Ruimte voor de huisarts, richting voor de patiënt

Het adviesmoment binnen dit pilootproject is gratis voor patiënt én praktijk.

Het gesprek kan telefonisch of in de huisartsenpraktijk plaatsvinden, afhankelijk van wat voor de praktijk het meest werkbaar is.

Er is geen uitgebreide administratie nodig en als huisarts hoef je het verdere verloop niet zelf op te volgen.

De bedoeling is eigenlijk heel eenvoudig. Mensen die met vragen blijven zitten even tijd geven om hun verhaal te doen, samen bekijken wat er nodig is en hen daarna gericht verder helpen. Zodat niet alle vragen in de consultatie van de huisarts moeten worden opgelost.

Hoe kan een samenwerking eruitzien?